Categoriearchief: week-van-de-erfgooier 2017

Succesvolle week-van-de-erfgooier 2017

Met grote tevredenheid kijkt het bestuur van de Stichting terug op de activiteiten rondom en tijdens de Week-van-de-Erfgooier 2017. Zoveel verschillende activiteiten vonden plaats, die de aandacht vestigden op het voor het Gooi zo belangrijke erfgoed: De Erfgooiers. We noemen er hier een paar:

  • De wandelingen van GNR langs sporen van de Erfgooiers.
  • Historische Kring Bussum: aandacht voor de Erfgooiers (Boeren, Burgers, Buitenlui) tijdens de open monumentendagen. En de videopresentatie in oktober over de historie van de Erfgooiers.
  • Bijeenkomst bij de Vrienden van ’t Gooi met als onderwerpen: De eigenzinnige Erfgooier en op zoek naar nog zichtbare effecten in ’t Gooi.
  • Historische Kring Huizen met de lezing hoe Huizen protestant werd en hoe doopsgezinden en Erfgooiers in die geschiedenis deelden.
  • Historische Kring Blaricum met een lezing over Stad en Lande van Gooiland.
  • Historische Kring Hilversum met de lezing ‘Hilversum met de Erfgooiers’.
  • Museum Huizen: Pop-up tentoonstelling van werktuigen en attributen van Erfgooiers, in de etalages van een aantal winkeliers te Huizen.
  • Historische Kring Laren: Erfgooiers tentoonstelling met oude archiefstukken en brieven.
  • Bibliotheek Hilversum: Expositie en boeken over de Erfgooiers.
  • Hilversum: Omgevingseducatie met een inspiratiebijeenkomst over de bewustwording van het cultuur erfgoed van de regio voor basis- en voorgezet onderwijs, natuurorganisaties en de gemeenten.
  • En natuurlijk de grote finale in de Grote Kerk van Naarden op 3 november jl. alwaar u in grote getale aanwezig was.

Deze bijzonder geslaagde middag en alle bovenstaande activiteiten zijn onder andere tot stand gekomen door een aantal sponsoren en uw bijdrage. Daarvoor willen wij u heel hartelijk bedanken. Want zonder uw steun hadden we dit nooit kunnen realiseren.

Het bestuur wil zich blijvend richten op de toekomst want het erfgoed en de geschiedenis van de Erfgooiers mogen niet verloren gaan.

Lezing Historische Kring Huizen

De Historische Kring Huizen organiseert op 31 oktober 2017 een lezing in de oude kerk in Huizen:

‘Hoe Huizen protestant werd en hoe Doopsgezinden en Erfgooiers in die geschiedenis deelden’

Het kan bijna niemand ontgaan zijn dat we precies op die datum 500 jaar Reformatie herdenken. Daar wordt allerwegen aandacht aan besteed. Als Historische Kring willen we ons verdiepen in dit stukje historie van ons dorp, want Huizen staat binnen de Gooise gemeenten vooral bekend als streng protestant. Omringd door Rooms Katholieke gemeenten was er in Huizen vrijwel geen katholiek te vinden. Hoe kwam de Reformatie in Huizen tot stand? Wat weten we daar eigenlijk van?

Omdat dit vooral ook in de Oude Kerk heeft gespeeld willen we die avond ook houden in dat historische gebouw.

De 1e spreker is Ruud Hehenkamp die historisch heeft onderzocht hoe de Reformatie zich in Huizen heeft ontwikkeld en er inmiddels veel van af weet. Hij zal in dit verband ook aandacht besteden aan de opmerkelijke rol van de (later zo genoemde) ‘Erfgooiers’.

Dat er in Huizen ook een Doopsgezinde gemeente is geweest is in de vergetelheid geraakt, maar er heeft zelfs een heuse kerk gestaan. Dat gebouw staat nog steeds in het centrum van ons dorp. Albert Scheer heeft onderzoek gedaan naar het wel en wee van de Doopsgezinden in Huizen en de relatie met de Hervormde kerk (toen nog gereformeerde kerk geheten).

Week-van-de-erfgooier 2017

In de Week-van-de-erfgooier (zaterdag 28 oktober–vrijdag 3 november 2017) besteden tientallen organisaties in het Gooi aandacht aan de erfgooiers. In een grote variëteit aan activiteiten en evenementen komt de geschiedenis naar voren van de voormalige Gooise boeren die lange tijd gebruiksrechten genoten op de gemeenschappelijke gronden in het Gooi.

Na de opheffing van de Vereniging van de erfgooiers in 1977 is de Stad en Lande Stichting, later genaamd de Stichting Stad en Lande van Gooiland, opgericht. Deze stichting stelt zich onder meer ten doel de geschiedenis van de erfgooiers levend te houden. Door het initiëren en coördineren van de Week-van-de-erfgooier wordt de geschiedenis van de erfgooiers in één week in het hele Gooi op een speciale wijze onder de aandacht gebracht.

Voorlopig programma

Symposia en lezingen

  • De Vereniging van Vrienden van het Gooi organiseert op dinsdag 31 oktober een unieke dag met 3 korte lezingen door erfgooiers en een interessante excursie naar sporen van de erfgooiers.
  • De Hilversumse Historische Kring Albertus Perk verzorgt, vooruitlopend op de week, op dinsdagavond 24 oktober een lezingenavond over Hilversum en de erfgooiers. Aan de orde komen de laatste boerenbedrijven van de erfgooiers, de activiteiten en de bezittingen van Stad en Lande in Hilversum.
  • Bij de Historische Kring Blaricum komt op een nog nader te bepalen datum een lezing over de erfgooiers en hun geschiedenis.
  • Op 4 november geeft Anton Kos, de auteur van het gedenkboek Erfgooiers geportretteerd, in de Libris Boekhandel Voorhoeve te Hilversum een lezing over de erfgooiers en zijn publicatie.

Evenementen

  • Het Goois Natuurreservaat gaat speciale Erfgooierswandelingen uitzetten door het rijke Gooise landschap waar de erfgooiers door hun eeuwenoude gebruiksrechten op de gemeenschappelijke gronden een groot stempel op hebben gedrukt. Deze wandelingen worden in drukvorm verspreid.

Tentoonstellingen

  • Bij de Historische Kring Laren is al vanaf 20 mei een expositie te zien over erfgooiers. Periodiek worden unieke stukken uit de kunstcollectie van de Gemeente Laren tentoongesteld. Gedurende dit jaar is er een wisselend aanbod met tekens een ander thema rond de erfgooiers. De originele erfgooierslijsten met alle Larense erfgooiers zijn digitaal voor bezoekers te raadplegen.
  • De Historische Kring Bussum gaat tijdens de Open Monumentendagen, 9 en 10 september, aandacht besteden aan de erfgooiers.
  • Het Huizer Museum stelt in de week stukken uit haar royale depot tentoon in pop-up expositieruimten. Winkeliers stellen hun etalage beschikbaar voor bijzondere werktuigen uit het rijke verleden van de erfgooiers. Een kennisquiz voert langs deze unieke buitenexpositie.
  • De Bibliotheek Hilversum zet in de week de erfgooier centraal in beelden, boeken en geschriften. Ook zal in die week daar de reizende tentoonstelling over erfgooiers zijn opgesteld.
  • In Singer Laren worden permanent foto’s van Koos Breukel van hedendaagse Erfgooiers tentoongesteld.
  • In het Gemeentearchief Gooise Meren en Huizen besteed in de week extra aandacht besteed aan het rijke erfgooiersarchief.
  • Uit de Collectie Hilversum van de gemeente Hilversum zijn objecten, tekeningen en schilderijen beschikbaar gesteld.

Ondernemersactiviteiten

  • Bij de Larense bakkerij ‘Patisserie Jane’ worden speciale spijsgevulde ‘Erfgooiertjes’ gebakken. Tegen inlevering van een kortingsbon kan daar gedurende de week voor een ouderwetse prijs een kopje koffie met ‘Erfgooiertje’ worden genuttigd.

Afsluiting

De Week-van-de-erfgooier wordt afgesloten met een feestelijke eindmanifestatie op 3 november in de Grote Kerk te Naarden met onder meer lezingen van Herman Pleij en Anton Kos en een muzikaal intermezzo. Deze middag zal ook het eerste exemplaar van het boek Erfgooiers geportretteerd worden uitgereikt. Dit boek met veel portretfoto’s van erfgooiers door de fotograaf Koos Breukel is een uitgave ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Stichting Stad en Lande van Gooiland. Aanvang van deze slotmiddag is om 14.30 uur. Aanmelding graag per mail.

Vrijwilligers GNR krijgen de Emil Ludenpenning

Uitreiking Emil Ludenpenning 2017 in de Infoschuur ‘t Gooi met v.l.n.r. Jan Vollers (voorzitter 'Tussen Vecht en Eem'), Hans Metz (voorzitter 'Vrienden van het Gooi'), Wouter Nugteren (vrijwilliger GNR), Frits van Dulm (voorzitter 'Stad en Lande van Gooiland') en Kees-Jan Dosker (voorzitter Gooisch Natuurreservaat).
Uitreiking Emil Ludenpenning 2017 in de Infoschuur ‘t Gooi met v.l.n.r. Jan Vollers (voorzitter ‘Tussen Vecht en Eem’), Hans Metz (voorzitter ‘Vrienden van het Gooi’), Wouter Nugteren (vrijwilliger GNR), Frits van Dulm (voorzitter ‘Stad en Lande van Gooiland’) en Kees-Jan Dosker (voorzitter Gooisch Natuurreservaat).

De Emil Ludenpenning is dit jaar uitgereikt aan de meer dan 350 vrijwilligers van het Goois Natuurreservaat. De redenen zijn, samengevat, dat de vrijwilligers zich al vele jaren op bijzondere wijze inzetten voor het in stand houden van het natuurschoon in het Gooi met daarin de karakteristieke elementen van landschappelijke, geologische, cultuurhistorische en archeologische waarden. Zij zijn de ambassadeurs zijn van de Gooise natuur en daardoor wordt het draagvlak onder de Gooise bevolking voor natuur en landschap vergroot. Door de specifieke ervaring, kennis, ideeën en fysieke inspanningen leveren zij een belangrijke bijdrage in het functioneren van het Goois Natuurreservaat.

In de Infoschuur ‘t Gooi  is op 21 april j.l. de Emil Ludenpenning met oorkonde gegeven aan Wouter Nugteren. Hij is één van de vrijwilligers en nam namens alle vrijwilligers de blijken van erkenning in ontvangst. Aanwezig waren afgevaardigden van de verschillende vrijwilligersgroepen en van de vier besturen van de organisaties die jaarlijks de Emil Ludenpenning uitreiken; de Stichting Stad en Lande van Gooiland, de Stichting Tussen en Vecht en Eem, de Vereniging van Vrienden van het Gooi en de Stichting Gooisch Natuurreservaat.

Jaap Mulder, roofdierspecialist, gaf in zijn lezing Dassen en dassenvoorzieningen in het Gooi een goed beeld van de dassen in het Gooi en dat door deze voorzieningen meer dassen in het Gooi verblijven er nu minder dassen slachtoffer worden van het verkeer. Toch worden nu nog jaarlijks tientallen dassen doodgereden in het Gooi. Er moet dus nog verder worden gewerkt aan deze voorzieningen. Het Riverside Trio verzorgde op de avond van de uitreiking de muzikale omlijsting.

JURYRAPPORT Emil Ludenpenning 2017 voor de vrijwilligers van het Goois Natuurreservaat

In 1982 stelde de Stad en Lande Stichting als erfgenaam van de Erfgooiersvereniging de Emil Ludenprijs in voor personen en instellingen die zich verdienstelijk hebben gemaakt op het gebied van de geschiedenis en traditie van de erfgooiers. Om het draagvlak en bereik van de prijs te vergroten sloten in 2008 de besturen van de organisatie voor regionale geschiedenis, de Stichting Tussen Vecht en Eem, en van de Vereniging van Vrienden van het Gooi, zich bij het Emil Ludenfonds aan. Een jaar later volgde de Stichting Gooisch Natuurreservaat. De prijs wordt sindsdien toegekend aan personen of instellingen die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt op het gebied van de regionale geschiedenis en het behoud van cultureel en landschappelijk erfgoed. De prijs is vernoemd naar reserve-generaal majoor Emil Luden. Na een reeks rellen vervult hij het eerste voorzitterschap van de in 1912, door het rijk in het leven geroepen Vereniging Stad en Lande van Gooiland, de organisatie van erfgooiers. De uitreiking van de prijs vindt altijd plaats op een geschikte datum, in de buurt van 28 april, omdat de laatste vergadering van de Erfgooiersvereniging werd gehouden op 28 april 1979. Daarmee kwam een einde aan de duizendjarige organisatie van de erfgooiers. De Stad en Lande Stichting is thans eigenaar van het archief van de erfgooiers en houdt de geest van Stad en Lande van Gooiland levend, wat de toekenning van de Emil Ludenpenning betreft, nu gesteund door de drie andere organisaties.

Download het juryrapport als pdf

De jury selecteerde voor de Emil Ludenpenning 2017 dit maal een specifieke groep in het Gooi en heeft deze voorgedragen bij de besturen. De besturen namen vervolgens deze voordracht unaniem over. Op voorstel van de jury besloten de besturen om, op grond van de in dit juryrapport omschreven verdiensten, de Emil Ludenpenning in 2017 toe te kennen aan de vrijwilligers van het Goois Natuurreservaat.

Oorkonde Emil Luden 2017

Vanaf de oprichting van het Goois Natuurreservaat is een beroep gedaan op betrokken inwoners van het Gooi om op vrijwillige basis werkzaamheden in de Gooise natuur uit te voeren. Aanvankelijk waren dit ad-hoc projecten of bepaalde specifieke activiteiten die door vrijwilligers werden begeleid. Erg omvangrijk was het vrijwilligerswerk in de eerste decennia nog niet.
In de laatste decennia groeide het aantal vrijwilligers uit tot een substantieel aantal met als gevolg een aanzienlijke, niet te verwaarlozen bijdrage aan het duurzaam in stand houden van de Gooise natuur.
In 2010 bestond de groep al uit 250 vrijwilligers die intensief en vaak jarenlang betrokken waren bij het beheer van het 2800 hectare tellende Goois Natuurreservaat. Deze groep is nu uitgegroeid tot meer dan 350 vrijwilligers.
Het grootste aantal vrijwilligers is actief met kleinschalige beheerswerkzaamheden in natuurgebieden. Er bestaan nu twaalf groepen, waarvan er één een zwervend bestaan leidt en elf een bepaald gebied uit het bezit van het GNR onderhouden.
Daarnaast zijn er de vele vuilopruimers die individueel of in groepsverband zorgen voor schone natuurgebieden.
Tevens zijn zes vrijwilligersgroepen actief met excursies, natuureducatie en voorlichting. De Schaapskooi op de Blaricummerheide vormt één van de locaties waar jaarlijks vele educatieve activiteiten plaatsvinden, georganiseerd door en met behulp van vrijwilligers. Ook het onderhoud en ontwikkelen van ‘speelbossen’ in het Goois Natuurreservaat zou zonder vrijwilligers niet mogelijk zijn.

Tien groepen houden zich bezig met natuurmonitoring, het in kaart brengen van de flora en fauna. Dit om de kennis over de Gooise natuur te vergroten en te gebruiken voor een zo’n effectief mogelijk beheer van die natuur. Passend bij het gezegde ‘meten is weten’. Tot slot kunnen de vier huismeesters worden genoemd die ervoor zorgen dat het Groepsverblijf ’t Laer en de Infoschuur ’t Gooi goed worden beheerd.
Een aantal vrijwilligers vertegenwoordigt verschillende natuurverenigingen waarmee het GNR nauw samenwerkt, vooral bij de monitoring en natuureducatie. Jaarlijks werken de vrijwilligers ruim dertienduizend uur. Dit komt overeen met acht full-time functionarissen.
Al deze inzet van vrijwilligers vereist van de vaste medewerkers van het GNR inzet voor de specifieke begeleiding, werving, scholing en training. Op de jaarlijkse vrijwilligersmiddag in december komt het merendeel van de vrijwilligers bij elkaar en krijgen zij van het GNR een blijk van waardering in de vorm van een ‘kerstpakket’.
Samengevat zijn de vrijwilligers voor het Goois Natuurreservaat om twee redenen een essentieel onderdeel van de organisatie.

Op de eerste plaats natuurlijk het extra werk dat wordt verzet. Door de inzet van de vrijwilligers wordt er meer gedaan aan natuurbeheer, activiteiten, natuureducatie, voorlichting en monitoring van de flora en fauna. Door de inzet van de vrijwilligers wordt bevorderd dat het natuurschoon in het Gooi in stand wordt gehouden met daarin de karakteristieke elementen van landschappelijke, geologische, cultuur-historische en archeologische waarden en dat zij het publiek laten genieten van de Gooise natuur.

Op de tweede plaats zijn zij de ambassadeurs van het GNR.  De intensief betrokken vrijwilligers vormen een belangrijke intermediair tussen GNR en de Gooise bevolking. Zij zijn een visitekaartje van het Goois Natuurreservaat.

De besturen van de vier organisaties hebben op grond van de bovenstaande verdiensten besloten dat de vrijwilligers van het Goois Natuurreservaat voor hun inzet in het leveren van kennis, specifieke ervaring, ideeën en fysieke inspanningen een belangrijke bijdrage leveren in het functioneren van het GNR en het instant houden van de Gooise natuur en besluiten als dank en blijk van waardering hen hiervoor de Emil Ludenpenning 2017 toe te kennen.

De jury: Karen Heerschop, Ed van Mensch en Erik van Wijland.

Hilversum, 21 april 2017,

Dr. F.J.L. van Dulm,
voorzitter Stichting
Stad en Lande van Gooiland

Drs. J.L. Vollers,
voorzitter Stichting
Tussen Vecht en Eem

Ing. J. Metz,
voorzitter Vereniging van
Vrienden van het Gooi

Drs. C.J.G. Dosker,
voorzitter Stichting
Gooisch Natuurreservaat

Emil Ludenpenning 2017